KANAŁ AUGUSTOWSKI to bezcenne, unikatowe w skali europejskiej dzieło budownictwa wodnego z pierwszej połowy XIX wieku. Stanowi świadectwo wysokiego kunsztu technicznego i realizatorskich umiejętności polskich inżynierów wojskowych i cywilnych. Ta wodna arteria miała połączyć Wisłę - przez rzeki: Narew, Biebrzę, Nettę i Czarną Hańczę - z Niemnem, a następnie przez rzekę Windawę z portem nadbałtyckim Windawą. Ponieważ projektowany Kanał Windawski nie został zbudowany - Augustowski łączy się z Bałtykiem poprzez Niemen. Autorem projektu i kierownikiem robót pierwszego etapu budowy Kanału był podpułkownik Ignacy Prądzyński, późniejszy generał z powstania listopadowego. Ideą tego ogromnego przedsięwzięcia było uniezależnienie się od celnego dyktatu Prus w handlu przez port w Gdańsku. Korzystne zakończenie "wojny celnej" z Prusami spowodowało zaniechanie budowy "windawskiego" odcinka arterii. Z tego powodu Kanał Augustowski pozostał jedynie drogą wodną o znaczeniu lokalnym - służąc przewozowi towarów i flisowi drewna do Wisły i Niemna. W latach międzywojennych Kanał Augustowski stał się niemałą atrakcją turystyczną jako malowniczy krajobrazowo szlak kajakowy, żeglarski i komunukacji statkami pasażerskimi. Taką też funkcję zaczął pełnić po drugiej wojnie światowej na polskim odcinku. Czynione są starania o uruchomienie dla ruchu turystycznego wschodniej części Kanału, znajdującej się na terytorium Białorusi. Wśród znawców, wodniaków i miłośników Suwalszczyzny ma Kanał swą od dawna utrwaloną renomę. Już pierwsi jego "odkrywcy" określali tę drogę wodną mianem "dzieła znamienitego", przeprowadzonego "przez najrozkoszniejsze i bardzo malownicze okolice (...), z licznymi śluzami gustownie zbudowanymi, które podwyższają piękność jego". O wyjątkowym pięknie i krajoznawczo-turystycznej atrakcyjności Kanału zadecydował niespotykany gdzie indziej - z całym bogactwem przyrodniczym - pejzaż doliny Biebrzy u jej styku z rzeką Nettą oraz urozmaicony krajobraz borów i jezior Puszczy Augustowskiej, którą ten Kanał przecina z zachodu na wschód. Jego długość - od śluzy Dębowo nad Biebrzą do śluzy Niemnowo na Białorusi - wynosi 101,2 km (z czego po stronie białoruskiej 19,45 km).
Trasa Kanału Augustowskiego przebiega przez Białobrzegi, a następnie przez Augustów, skąd prowadzi przez jeziora i stawy: Necko, Białe, Studzieniczne, Ślepe, Staw Gorczycki, Orlewo, Paniewo, Krzywe i Mikaszewo Duże i Małe, Mikaszówek. Na jego szlaku położone są znane wsie letniskowe: Studzieniczna, Płaska, Mikaszówka, a nadto - nad pobliskim jeziorem Serwy - wsie: Serwy, Sucha Rzeczka i Małowiste.
System wodny Kanału Augustowskiego reguluje 18 śluz (3 na terytorium Białorusi). Od śluzy Dębowo (109,92 m n.p.m.) do śluzy Gorczyca (124,73) wyrównują one wznoszącą się różnicę poziomów, która wynosi 14,81 m. Od szczytowego punktu w Gorczycy (124,73 m n.p.m.) poziom wód przez kolejne śluzy, aż do ostatniej w Niemnowie (92,96 m n.p.m.) obniża się o 31,77 m. Niedobór wody od śluzy Swoboda uzupełnia - przez ciek Suchej Rzeczki - jezioro Serwy oraz poniżej śluzy Sosnówek rzeka Czarna Hańcza; w części południowej Kanału podobną rolę pełni jezioro Sajno. Przy każdej śluzie znajduje się jaz, który pełni funkcję upustu nadmiaru wody. Przez większość śluz przerzucone są mosty dróg lokalnych.

Najszybciej Kanał Augustowski zwiedzić można samochodem. Drogi asfaltowe i żwirowe prowadzą nieopodal jego brzegów. Łatwo dotrzeć do zabytkowych i najładniejszych zarazem śluz: Przewięź, Paniewo, Perkuć, Sosnówek, Tartak i Kudrynki. Na piechurów i rowerzystów czeka znakowany szlak zielony, który nad samym brzegiem Kanału biegnie z Augustowa do Mikaszówki (39,4 km).
Oczywiście, największą atrakcją jest przepłynięcie tej wodnej arterii kajakiem, kanoe, łodzią rybacką czy też motorówką. Wodowanie przez śluzy dostarcza wiele emocji (jest odpłatne, ceny niskie). Warto też zwiedzić część Kanału i jeziora augustowskie statkiem pasażerskiej Żeglugi Augustowskiej.